Milyonlarca emekliyi yakından ilgilendiren maaş sisteminde köklü bir değişim kapıda. SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, hükümetin mevcut maaş odaklı sistemden, hane geliri ve ihtiyaç odaklı 5 aşamalı yeni bir modele geçiş hazırlığında olduğunu belirtti. Bu yeni düzenleme, bazı emekliler için maaşlarına “sıfır zam” gelmesi riskini taşıyor.
Türkiye’deki emeklilik sisteminde dengeleri değiştirecek bu yeni çalışma, artan en düşük emekli aylığı alan kişi sayısı ve yüksek-düşük prim ödeyenler arasındaki makasın kapanmasıyla ortaya çıkan sürdürülemez tabloyu düzeltmeyi hedefliyor. Hükümetin, bu dengesizliği gidermek ve sosyal yardımları tek bir çatı altında toplamak amacıyla “5 Aşamalı Model” üzerinde çalıştığı ifade ediliyor.
Maaş Yerine Hane Geliri ve Yaşam Maliyeti Esas Alınacak
Konuyla ilgili önemli açıklamalarda bulunan SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, yeni sistemin temelinde emeklinin sadece kendi maaşının değil, aynı zamanda haneye giren toplam gelirin ve yaşam standartlarının dikkate alınacağını belirtti. Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre, yeni modelin ana hatları şöyle:
Veri Entegrasyonu: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın verileri tek bir havuzda birleştirilecek.
Şeffaf Yardım Haritası: Belediyeler, vakıflar ve bakanlıklar tarafından yapılan dağınık sosyal yardımlar tek bir sistem altında toplanacak.
Yaşam Maliyeti Kriteri: Emeklinin yaşadığı bölgedeki yaşam maliyeti (kira, fatura gibi giderler) ile gelir arasındaki fark hesaplanarak ihtiyaç durumu belirlenecek.
“Sıfır Zam” Riski Kapıda
Yeni modelin en çok dikkat çeken ve tartışma yaratan yönü ise “Sıfır Zam” riski. Mevcut sistemde kök maaşı düşük olan emeklilerin maaşları, Hazine desteğiyle en düşük seviyeye tamamlanıyordu. Ancak yeni sistemde temel kriter “Hane Başına Düşen Gelir” olacak.
Karakaş, Temmuz 2026’dan itibaren kök maaşı düşük olan (örneğin 11-13 bin TL bandında) ancak hane geliri belirlenen kriterin üzerinde olan emeklilerin, kök maaşları yeni taban aylığı (örneğin 20.000 TL) yakalayana kadar zam alamayabileceğini belirtti. Bu durumda, söz konusu emekliler sadece mevcut maaşlarını almaya devam edecekler.
Ali ve Veli Örneğiyle Yeni Sistem Anlatıldı
Sistemin nasıl işleyeceği, uzman isim tarafından verilen şu örneklerle daha net anlaşıldı:
Emekli Ali (Destek Alacak): Kök maaşı 11.000 TL olan ve kirada oturan, evde başka geliri olmayan Ali’ye, kira, yakıt ve nakit desteği sağlanarak geliri örneğin 22.000-28.000 TL seviyesine tamamlanacak.
Emekli Veli (Zam Alamayacak): Kök maaşı 11.000 TL olan Veli, kendi evinde oturuyor ve eşinin de 16.000 TL emekli maaşı bulunuyor. Bu durumda Veli’nin hanesinin geliri yüksek sayılacağı için sosyal destek alamayacak. Sadece enflasyon farkı kök maaşına eklenecek, ancak eline geçen 20.000 TL’lik taban parada bir süre artış yaşanmayacak.
Ayni Yardımlar Nakdi Karta Dönüşüyor
Yeni sistemle birlikte kömür veya gıda kolisi gibi ayni yardımların yerini, ihtiyaç sahibi emeklilere yönelik “Nakit Destek Kartları” alacak. Bu kartlara yüklenecek bakiyelerle emekliler, kendi önceliklerine göre harcama yapma imkanı bulacaklar.
